Johannes 4

Statenvertaling

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Dachsel

Betreft vers 3

3. Zo verliet Hij, opdat hun vijandschap niet nog meer werd opgewekt en nu al dodelijke haat zou worden, het landschap Judea. Hij liet Zijn hele tot hiertoe verrichte werkzaamheid varen, eindigde met het dopen geheel en ging wederom heennaar Zijn eigen landstreek, naar Galilea, omdat Hij het nodig achtte weer voor enige tijd als privaat persoon te leven.

De doop van Johannes was voor de Farizeeën al niet goed. Omdat hij zich verwijderd hield van het middelpunt van de Joodse theocratie en alleen in de woestijn predikte, op het standpunt van de wet bleef staan en zijn discipelen zich aan hun gewoonten hielden (Mattheus 9:14) vervolgden zij hem niet rechtstreeks, maar zij lieten hem toch in de steek, zodat later Herodes met zijn vrouw aan hem konden doen wat zij wilden en de schuld voor die misdaad mede op hen en op de door hen geleide natie komt (Mattheus 17:12. Markus 9:13). Daarentegen was Jezus, die meteen zo reformatorisch, wonderdoend en voorspoedig te Jeruzalem optrad, voor hen meteen een doorn in het oog (Hoofdstuk . ); misschien was het dan ook niet geheel verborgen gebleven dat Zijn invloed zich zelfs door de aantrekkingskracht, die Nikodemus uitoefende, tot in hu kring uitstrekte (Hoofdstuk 3:1, ). Wanneer Hij nu met Zijn doop hier het volk op Zijn kant krijgt in een mate, zoals het bij Johannes nog niet het geval is, dan moest dat bij de ijverzucht, waarmee zij op hun aanzien en hun invloed bij het volk stonden, hen noodzakelijk dringen tot een vijandig optreden tegen de Heere en al beginnen zij op Hem te loeren, of namen zij aan wat hen wordt aangebracht door hen, die zich tot dergelijke diensten leenden. Nu gaat Jezus hen liever uit de weg; niet dat Hij nu al, zoals de uitleggers meestal de zaak opvatten, naar Galilea heenging met het doel om daar Zijn werkzaamheid te openen (Mattheus 4:12. Markus 1:14. Lukas 4:14); want dat deed Hij pas nadat Johannes in de gevangenis was gezet; en dat deze gevangenneming toen al had plaats gehad, daarvan wordt in de tekst niet het minste spoor gevonden. Integendeel spreekt de hele vorm van het verhaal dit tegen: maar wel trad Hij in het private leven terug, waaruit Hij in Hoofdstuk 5 zonder de omgeving van discipelen naar Jeruzalem komt op het ongenoemde feest. Pas na de uitslag die dit bezoeken van het feest had, zo zullen wij in het volgende nader zien, was Hij niet meer gebonden door de verplichtingen jegens Jeruzalem, maar kon Hij zijn arbeidsveld naar Galilea verplaatsen. En omdat Hij dat pas doet na de tussentijd van Zijn weer begonnen stil leven, was een van de eerste werkzaamheden van Zijn oponthoud in Galilea de nieuwe roeping van Zijn discipelen, zoals wij die in Mattheus 4:18, Markus 1:16, Lukas 5:1, vinden, terwijl deze geen zin heeft, als zij zich onmiddellijk moet aansluiten aan het vertelde in dit voor ons liggende vierde hoofdstuk, zoals Wieseler, Lange en anderen willen. Vóór de tijd, zo merkt Meijer zeer juist op, voor Zijn uur nabij en Zijn roeping vervuld was, Zich bloot te stellen aan de vervolgingen van de vijanden, was tegen Jezus' bewustzijn van de goddelijke wil en de bedoeling van Zijn zending. Daarom stelde Hij Zich tevreden met de beweging, die Hij reeds in Judea voor Zijn werk had opgewekt en trok Hij Zich voorlopig in Zijn minder opgewekt vaderland terug. Dat moest echter, omdat Hij voor het ogenblik Jeruzalem nog niet kon opgeven en Galilea nog niet tot Zijn werkkring kon kiezen, tevens een Zich terug trekken tot het bijzondere leven zijn: Hij suspendeert Zijn werk om het niet geheel onmogelijk te maken.

Matthew Henry

Betreft verzen 1-3

Johannes 4:1-3

Wij lezen van Christus' komst in Judea, Hoofdstuk 3:22, nadat Hij het feest had gehouden te Jeruzalem, en nu verliet Hij Judea vier maanden voor den oogst, zoals gezegd is in vers 35, zodat Hij dan ongeveer zes maanden in Judea is gebleven om te bouwen op het fondament, dat Johannes gelegd had. Wij hebben geen bijzonder bericht omtrent Zijne prediking en Zijne wonderen aldaar, slechts wordt in het algemeen gezegd, in vers 1,

I. Dat Hij discipelen maakte. Hij heeft er velen toegebracht om Zijne leer te omhelzen, en Hem te volgen als een leraar van God gekomen. Zijn arbeid was voorspoedig, niettegenstaande den tegenstand, dien Hij ontmoette, Psalm 110:2, 3, mathêtas poiei -het betekent hetzelfde als mathêteuoo -te discipelen. Vergelijk Genesis 12:5, de zielen, die zij verkregen hadden, die zij gemaakt hadden (zoals de eigenlijke betekenis is van het woord), die zij tot proselieten hadden gemaakt. Het is Christus' kroonrecht om discipelen te maken, eerst om ze aan Zijne voeten te brengen, en daarna om ze te formeren naar Zijn wil. De Christen wordt gemaakt, niet geboren, zegt Tertullianus.

II. Dat Hij hen, die Hij tot discipelen maakte, door Zijne discipelen liet dopen, of met water wassen, vers 2.

1. Omdat Hij een verschil wilde stellen tussen Zijn doop en dien van Johannes, die allen zelf doopte, want hij doopte als een dienstknecht, Christus als Meester.

2. Hij wilde zich meer bepalen tot het werk der prediking dat het voortreffelijkste was, 1 Corinthiërs 1:17.

3. Hij wilde Zijne discipelen eren door hen hiertoe te machtigen en te gebruiken, en hen alzo tot meerderen dienst op te leiden.

4. Indien Hij sommigen zelf gedoopt had, dan zouden dezen allicht geneigd zijn zich hierop te laten voorstaan, en anderen te minachten, hetgeen Hij wilde voorkomen, evenals Paulus, 1 Corinthiërs 1:13, 14.

5. Hij wilde zich de ere voorbehouden van te dopen met den Heiligen Geest, Handelingen 1:5.

6. Hij wilde ons leren, dat de kracht en uitwerking der sacramenten niet afhangt van de hand, die ze bedient, alsmede dat hetgeen door Zijne dienstknechten volgens Zijne aanwijzing gedaan wordt, door Hem erkend wordt als door Hem zelven gedaan.

III. Dat Hij meer discipelen maakte en doopte dan Johannes, niet slechts meer dan Johannes toen maakte en doopte, maar meer dan hij ooit gedurende zijn ganse bediening had gedoopt. Christus' omgang en toespraak waren innemender dan die van Johannes. Zijne wonderen werkten overtuiging, en de genezingen, die Hij gratis tot stand bracht, waren zeer uitlokkend.

IV. Dat de Farizeeën hiervan onderricht werden. Zij hoorden wat grote scharen door Hem gedoopt werden, want zij hadden van Zijn eerste optreden af een naijverig oog op Hem, en het ontbrak hun niet aan spionnen om hun bericht omtrent Hem te geven. Toen de Farizeeën dachten van Johannes ontslagen te zijn, (want deze was nu gekerkerd) en zich hierover verheugden, verscheen Jezus, die hun een grotere kwelling was dan Johannes ooit geweest is. De getuigen zullen immer te voorschijn komen. Wat hen hinderde was, dat Christus zo vele discipelen maakte. De voorspoed van het Evangelie verbittert deszelfs vijanden, en het is een teken, dat het veld wint, als de machten der duisternis er zo verwoed tegen zijn.

V. Dat onze Heere Jezus zeer goed wist wat er aan de Farizeeën tegen Hem bericht werd. Waarschijnlijk wilden de aanbrengers, dat hun namen niet genoemd zouden worden, en waren de Farizeeën er gans niet op gesteld dat hun plannen bekend zouden worden, maar niemand kan zich zo diep versteken, dat hij zijn raad voor den Heere verbergt, Jesaja 29:15, en Christus wordt hier de Heere genoemd. Hij wist wat aan de Farizeeën gezegd werd, en hoe veel, en het is waarschijnlijk, dat het de waarheid te buiten ging, want het is niet waarschijnlijk, dat Jezus toen reeds meerderen had gedoopt dan Johannes, maar aldus werd de zaak voorgesteld om Hem als des te meer gevaarlijk voor te stellen, zie 2 Koningen 6:12.

VI. Dat hierop onze Heere Jezus Judea verliet en wederom heenging naar Galilea.

1. Hij verliet Judea, omdat Hij er waarschijnlijk ten dode toe vervolgd zou zijn geworden, zo groot was de woede der Farizeeën tegen Hem, en hun goddeloze begeerte om Hem reeds terstond te doden. Om aan hun lagen te ontkomen, verliet Christus het land en ging naar ene plaats, waar hetgeen Hij deed minder prikkelend voor hen zou zijn, dan wanneer Hij het als onder hun ogen deed. Want

a. Zijne ure was nog niet gekomen, Hoofdstuk 7:30, de tijd, die in den raad Gods bepaald was en in de Oud-Testamentische profetieën wanneer de Messias uitgeroeid zou worden. Hij had Zijn getuigenis nog niet voleindigd, en daarom wilde Hij zich niet aan hun aanslagen blootstellen.

b. De discipelen, die Hij in Judea had verkregen, waren nog niet instaat verdrukkingen te verduren, en daarom wilde Hij hen niet in gevaar brengen.

c. Hiermede gaf Hij een voorbeeld van Zijn eigen regel, of voorschrift: Wanneer zij u in deze stad vervolgen, vliedt in de andere. Wij worden tot geen lijden geroepen, dat wij, zonder te zondigen, kunnen vermijden, en daarom mogen wij wel van plaats veranderen, hoewel wij niet, om ons leven te redden, van Godsdienst mogen veranderen. Christus stelde zich in veiligheid, niet door een wonder, maar in den gewonen, menselijken weg, ter besturing en bemoediging van Zijn lijdend volk.

2. Hij vertrok naar Galilea, omdat Hij daar werk te doen had, en omdat Hij er vele vrienden en minder vijanden had. Hij ging thans naar Galilea.

a. Omdat Johannes' bediening er thans den weg voor Hem had bereid, want Galilea, dat onder het rechtsgebied van Herodes stond, was het laatste toneel van Johannes' werkzaamheid als doper.

b. Omdat Johannes' gevangenneming er thans plaats voor Hem had gemaakt. Dat licht nu onder ene korenmaat gesteld zijnde, zal de gezindheid des volks nu niet meer verdeeld zijn tussen hem en Christus. Alzo kunnen beiden de vrijheid en de beperking van Godvruchtige leraren aan het Evangelie bevorderlijk zijn, Filippenzen 1:12. Maar wat nut is het, dat Hij voor Zijne veiligheid naar Galilea gaat? Herodes, de vervolger van Johannes, zal nooit de beschermer worden van Jezus. Chemnitius tekent hierbij aan: "De vromen hebben in dit leven de zodanige, tot wie zij heen kunnen vlieden, maar zij hebben niemand, die hun een schuilplaats kan bieden, buiten U, o God!"